12. septembar (30.avg) Ovoga dana spominju se ne svi srpski svetitelji uopšte nego samo nekoliko arhiepiskopa i patrijaraha, i to: Sveti Sava, prvi srpski arhiepiskop, nazvan ravnoapostolnim; Arsenije, naslednik svetoga Save, veliki jerarh i čudotvorac; Sava II, sin prvovenčanog kralja Stefana, živeo u Jerusalimu poduže vreme, naziva se „sličan Mojsiju u krotosti“ (Srbljak); Nikodim, podvizavao se u Svetoj Gori i bio iguman Hilandarski, potom arhiepiskop „sve srpske i pomorske zemlje“; Joanikije, najpre arhiepiskop a od 1346. godine patrijarh, preminuo 1349. godine; Jefrem, podvižnik, izabran preko svoje volje za patrijarha u vreme kneza Lazara 1376. godine, i krunisao Lazara, potom se otkazao prestola patrijaršijskog i povukao se u samoću; Spiridon, naslednik Jefremov, skončao 1388. godine; Maka-rije obnovio mnoge stare zadužbine, štampao crkvene knjige u Skadru, Veneciji, Beogradu i na drugim mestima, podigao čuvenu trapezariju pri Pećskom manastiru, i mnogo uradio na unapređenju crkve uz pripomoć svoga brata, velikog vezi-ra Mustafe (Mehmeda) Sokolovića, upokojio se 1574. godine; Gavrilo, po rodu plemić od Rajića, učestvovao na Moskovskom sa-boru pri patrijarhu Nikonu, zbog čega bude od Turaka isjazavan za veleizdaju i obešen 1656. godine. Uz ove još se pominju Evstatije, Jakov, Danilo, Sava III, Grigorije (episkop Raški), Kirilo (patrijarh), Jovan, Maksim i Nikon. Mnoga od njih podvizavali su se u Svetoj Gori, no svi behu „rabi blazi i vjerni, dobri že djelatelije vinograda Gospodnja“.

Tropar (glas 2):

Pervosvjatiteljije bogonosni otci naši, jako prosvjetiteljije serbskii, svjati pervopastirije i patrijarhi, istini hraniteljije apostolskih predaniji, stolpi nepokolebimi, pravoslavija nastavnici: vladiku vsjeh Hrista molite, mir vseljenjej darovati i dušam našim veliju milost.

Sveti Aleksandar, Jovan i Pavle patrijarsi Carigradski

Aleksandar učestvovao na I Vas. Saboru i Nikeji mesto prestarelog patrijarha Mitrofana; po tom nasledio Mitrofana. Kad se hteše neki filosofi prepirati s njim o veri, on reče jednom od njih: „u ime Gospoda moga Isusa Hrista zapovedam ti da umukneš!“ I oneme filosof toga časa. Molitvom svojom i Ariju prekratio život. Skončao u 98 god. života, 340 god. Sv. Jovan Postnik upravljao crkvom u vreme zloga cara Anastasija, jeretika akefalita. Upokojio se 595 god. Sv. Pavle IV upravljao crkvom 5 godina i 8 meseci, i odrekao se prestola primivši tajno shimnu, da bi pokajao svoj greh što je najpre pristajao uz ikonoborce. Bio je prethodnik velikog Tarasija, i upokojio se u vreme Irine i Konstantina 784 god.

Prepodobni Hristofor

Podvižnik VI veka u obitelji sv. Teodosija. U viziji video, da kandila monaha trudbenika gore, a kandila lenjivaca ne gore.

Sveti Evlalije, episkop Kesarije Kapadokijske

Jedan od prethodnika sv. Vasilija. Svoga sina lišio čina za nošenje odela, nepriličnog duhovnome zavetu.